Fobia społeczna – czym się objawia i jak się z niej wyleczyć?

Dotyka nawet 7-9% osób w populacji ogólnej. To jedno z najczęściej występujących zaburzeń psychicznych, które rozpoznaje się dopiero od lat 80. XX wieku. Czym się objawia i jak można się z niego wyleczyć?

Cechy wyróżniające fobii społecznej

Dla fobii społecznej charakterystyczny jest lęk przed spotkaniami towarzyskimi, wystąpieniami publicznymi, czy nawet wychodzeniem z domu. Osoba cierpiąca na to zaburzenie odczuwa irracjonalne obawy przed kontaktami z ludźmi, a samo już wyobrażenie sobie sytuacji z ich udziałem może być bardzo stresujące. Lęk może pojawiać się w sytuacji udziału w przyjęciu, szkoleniu, jedzenia w towarzystwie innych ludzi, korzystania z obsługi maszyn (np. biletomatu, parkometru, ekspresu do kawy), rozmawiania przez telefon. U pacjenta z fobią społeczną na ogół pojawiają się w takich przypadkach negatywne, natrętne myśli o tym, że ktoś je ocenia lub pomyśli, że jest niekompetentny/a, krótko rzecz biorąc, obawia się kompromitacji. Zaburzenie to może istotnie wpłynąć na funkcjonowanie w środowisku szkolnym czy zawodowym.

Objawy lękowe

Osoba z fobią społeczną może doświadczać w stresującej ją sytuacji licznych objawów somatycznych takich jak:

• kołatanie serca
• suchość w ustach
• drżenie głosu
• problem z wypowiedzeniem się
• drżenie rąk
• nadmierne pocenie się
• uczucie dławienia się
• wrażenie omdlewania, uczucie oszołomienia
• nudności

Jak wyleczyć się z fobii społecznej

Dowiedziono, że najwyższą skuteczność w leczeniu fobii społecznej ma terapia poznawczo-behawioralna. Kładzie się w niej nacisk na psychoedukację dotyczącą lęku, jak też na rozpoznanie mechanizmów odpowiedzialnych za fobię. W związku z tym, że najczęstsze obawy koncentrują się wokół swojej negatywnej oceny wyrażającej się w myślach typu: „pomyślą, że się do niczego nie nadaję”, „pomyślą, że jestem nudny/a”, „wyśmieją mnie”, terapia pozwoli zmienić zniekształcone wyobrażenia na swój temat, a ponadto zmniejszyć koncentrację na sobie w trakcie interakcji z innymi ludźmi.

Jako uzupełnienie leczenia psychoterapeutycznego przy fobii społecznej zaleca się nieraz farmakoterapię. Leki mogą być pomocne w łagodzeniu objawów psychicznych fobii, jak też w ograniczeniu nieprzyjemnych symptomów fizycznych.

W procesie leczenia zasadnicze znaczenie przypisuje się eksperymentom polegającym na wchodzeniu w sytuacje, które powodują stres u pacjenta. Odpowiednie ich „przećwiczenie”, tzw. przezwyciężanie unikania, z czasem pomoże wyeliminować lub znacznie osłabić dotychczasowe niekomfortowe lęki utrudniające zwykłe codzienne funkcjonowanie.