Czym jest PTSD i jak sobie z nim poradzić

Zespół stresu pourazowego (PTSD, czyli od ang. posttraumatic stress disorder) to zaburzenie mogące wystąpić u osób, które przeżyły traumatyczną sytuację, np. wojnę, katastrofę naturalną, wypadek komunikacyjny, przemoc seksualną lub fizyczną. Narażone są także osoby, które były świadkami takich wydarzeń lub doświadczyły ogromnego lęku o życie bliskiej osoby.

Objawy PTSD

Objawy zespołu stresu pourazowego mogą wystąpić bezpośrednio po traumatycznej sytuacji lub dopiero po jakimś czasie. Wśród najczęstszych symptomów wyróżnia się:

• nawracające, męczące i natrętne wspomnienia związane z przebiegiem wydarzenia, reminiscencje (od ang. flashbacks), zazwyczaj bardzo żywe, realistyczne, nad którymi chory nie ma kontroli,
• problemy ze snem, koszmary senne,
• unikanie sytuacji przywołujących wspomnienia związane z traumatyczną sytuacją,
• izolowanie się od otoczenia,
• lęki, przygnębienie, strach,
• trudności w koncentracji,
• nieustanne napięcie, brak rozluźnienia,
• łatwość w denerwowaniu się, niekontrolowane wybuchy gniewu, reakcje nieadekwatne do sytuacji,
• niezdolność do odczuwania przyjemności,
• myśli samobójcze.

Sposoby leczenia

Dobra informacja jest taka, że zespół stresu pourazowego można całkowicie wyleczyć. W przypadku utrzymywania się objawów dłużej niż przez miesiąc, konieczne jest zasięgnięcie opinii psychologa lub psychiatry. Wśród skutecznych oddziaływań psychologicznych wymienia się:

• terapię poznawczo-behawioralną wykorzystującą różne odmiany technik ekspozycyjnych, trening opanowywania lęku, techniki relaksacyjne, trening zaszczepienia przeciwko stresowi, prowadzącą do redukcji poziomu lęku;
• terapię grupową, podczas której możliwe jest spotkanie się osób, które doznały podobnego urazu; u członków takiej grupy wsparcia zmniejsza się poczucie osamotnienia, a zwiększa się poczucie akceptacji i zrozumienia.

Pozytywne skutki terapii

Pocieszanie osoby cierpiącej na PTSD poprzez wskazywanie, że „inni mają gorzej” lub „ludziom zdarzały się gorsze wypadki” w ogóle nie są pomocne, a nawet mogą pogorszyć jej sytuację. Trauma nie pozwala w pełni cieszyć się życiem i jest źródłem powracającego cierpienia. Leczenie zespołu stresu pourazowego to szansa na powrót do normalności, dlatego nie należy z nim zwlekać. Długotrwałe zmaganie się z objawami PTSD może spowodować rozwinięcie się uzależnienia lub depresji.

Osobom, które doświadczyły traumy, rekomenduje się wdrożenie natychmiastowego i praktycznego wsparcia społecznego oraz emocjonalnego, które ma zapobiec rozwojowi PTSD.