Ciekawostki psychologiczne

Depresja jest bardzo poważnym zaburzeniem, które wpływa na całe nasze funkcjonowanie. Występujące podczas tej choroby zmęczenie, problemy ze snem, apatia, lęki i inne objawy mogą istotnie zakłócić wszystkie sfery naszego życia, utrudnić, a nawet czasem uniemożliwić naukę, pracę, kontakty towarzyskie. Co zrobić, aby do tego nie dopuścić? Jak budować i utrzymywać swój dobry nastrój? Poniżej znajdziesz 5 prostych, ale bardzo przydatnych wskazówek, jak to osiągnąć 😊

Jak zapobiegać depresji

Od tego jakie działania podejmujesz na co dzień zależy Twoje samopoczucie. Przekonaj się o tym sam/sama!

• Dbaj o aktywność fizyczną i zdrowy tryb życia

Dowiedziono naukowo, że aktywność fizyczna ma same zalety i w odpowiednich dawkach może skutecznie przeciwdziałać depresji. Podczas ruchu uwalniane są „hormony szczęścia”: endorfiny, dopamina i serotonina, odpowiedzialne za poprawę nastroju. Według opublikowanych niedawno danych, u osób, które ćwiczą 3 razy w tygodniu ryzyko wystąpienia depresji zmniejsza się aż o 19 procent! Jeśli do tego dodasz zdrowe odżywianie, odpowiednią ilość snu i kontrolowane spożycie alkoholu czy kofeiny, z pewnością znacznie ograniczysz ryzyko depresji.

• Pomóż komuś innemu

Zaobserwowano, że zachęcanie do działań prospołecznych może być bardzo ważnym elementem w profilaktyce depresji. Pomaganie innym ludziom zdecydowanie poprawia nastrój. Nie musisz od razu zaczynać od regularnego wolontariatu, na początek może to być spełnienie prostego, dobrego uczynku. Np. pomoc znajomemu dziecku w odrobieniu lekcji, pomoc sąsiadce w zakupach, odwiedziny u starszej samotnej osoby, pocieszenie kogoś, może pomóc ustawić sprawy w odpowiedniej perspektywie i poczuć większą więź z innymi.

• Ciesz się chwilami i małymi rzeczami

Dla dobrego nastroju nieoceniona jest umiejętność doceniania chwil i małych rzeczy. Duńczycy już od dawna stosują tę filozofię pod nazwą „hygge”. To właśnie nic innego jak dbałość o work‑life balance, uważność, powolność życia, dobre jedzenie, docenianie każdej chwili i bliskości drugiego człowieka, delektowanie się chwilami w domowym zaciszu. Kubek dobrej herbaty w miłym towarzystwie, aromatyczna kąpiel czy wieczór z ciekawą książką mogą być bardzo pomocne w profilaktyce depresji.

• Dbaj o relacje i wspólne aktywności

Bliskie, szczere i autentyczne relacje z innymi pozwalają cieszyć się lepszym zdrowiem psychicznym. Wiadomo, że samotność zwiększa ryzyko zapadnięcia na depresję, a niedobór relacji międzyludzkich wpływa w znacznym stopniu na choroby serca czy zwiększone wydzielanie się w organizmie kortyzolu (hormonu stresu). Spotykaj się więc z przyjaciółmi, odśwież dawne znajomości, zaproś sąsiadkę na kawę, zacieśniaj więzi rodzinne przez wspólne aktywności takie jak: spacery, wycieczki, jazda na rowerze, prace w ogrodzie itp.

• Spacer lub zabawa z pupilem

Wyniki badań naukowych pokazują, że posiadanie w domu zwierzęcia niweluje stres i uspokaja. Codzienne spacery z psem na świeżym powietrzu, w lesie lub zabawa z kotem wpłyną na Ciebie relaksująco, a Twojemu pupilowi dostarczą mnóstwo radości.

I pamiętaj, że bardzo często dobry nastrój, który utrzyma nas z dala od depresji, zależy od nas samych – wykorzystujmy wszelkie dostępne możliwości, aby samemu zadbać o lepsze samopoczucie!

Zespół stresu pourazowego (PTSD, czyli od ang. posttraumatic stress disorder) to zaburzenie mogące wystąpić u osób, które przeżyły traumatyczną sytuację, np. wojnę, katastrofę naturalną, wypadek komunikacyjny, przemoc seksualną lub fizyczną. Narażone są także osoby, które były świadkami takich wydarzeń lub doświadczyły ogromnego lęku o życie bliskiej osoby.

Objawy PTSD

Objawy zespołu stresu pourazowego mogą wystąpić bezpośrednio po traumatycznej sytuacji lub dopiero po jakimś czasie. Wśród najczęstszych symptomów wyróżnia się:

• nawracające, męczące i natrętne wspomnienia związane z przebiegiem wydarzenia, reminiscencje (od ang. flashbacks), zazwyczaj bardzo żywe, realistyczne, nad którymi chory nie ma kontroli,
• problemy ze snem, koszmary senne,
• unikanie sytuacji przywołujących wspomnienia związane z traumatyczną sytuacją,
• izolowanie się od otoczenia,
• lęki, przygnębienie, strach,
• trudności w koncentracji,
• nieustanne napięcie, brak rozluźnienia,
• łatwość w denerwowaniu się, niekontrolowane wybuchy gniewu, reakcje nieadekwatne do sytuacji,
• niezdolność do odczuwania przyjemności,
• myśli samobójcze.

Sposoby leczenia

Dobra informacja jest taka, że zespół stresu pourazowego można całkowicie wyleczyć. W przypadku utrzymywania się objawów dłużej niż przez miesiąc, konieczne jest zasięgnięcie opinii psychologa lub psychiatry. Wśród skutecznych oddziaływań psychologicznych wymienia się:

• terapię poznawczo-behawioralną wykorzystującą różne odmiany technik ekspozycyjnych, trening opanowywania lęku, techniki relaksacyjne, trening zaszczepienia przeciwko stresowi, prowadzącą do redukcji poziomu lęku;
• terapię grupową, podczas której możliwe jest spotkanie się osób, które doznały podobnego urazu; u członków takiej grupy wsparcia zmniejsza się poczucie osamotnienia, a zwiększa się poczucie akceptacji i zrozumienia.

Pozytywne skutki terapii

Pocieszanie osoby cierpiącej na PTSD poprzez wskazywanie, że „inni mają gorzej” lub „ludziom zdarzały się gorsze wypadki” w ogóle nie są pomocne, a nawet mogą pogorszyć jej sytuację. Trauma nie pozwala w pełni cieszyć się życiem i jest źródłem powracającego cierpienia. Leczenie zespołu stresu pourazowego to szansa na powrót do normalności, dlatego nie należy z nim zwlekać. Długotrwałe zmaganie się z objawami PTSD może spowodować rozwinięcie się uzależnienia lub depresji.

Osobom, które doświadczyły traumy, rekomenduje się wdrożenie natychmiastowego i praktycznego wsparcia społecznego oraz emocjonalnego, które ma zapobiec rozwojowi PTSD.

Jest jedną z chorób sklasyfikowanych jako zaburzenie odżywiania. Przejawia się tym, że chory odmawia przyjmowania posiłków, wskutek czego bardzo szybko następuje spadek jego masy ciała. Żadna waga nie jest jednak dostatecznie dobra dla osoby cierpiącej na anoreksję, nie jest ona świadoma swej choroby. Anoreksja jest zaburzeniem na tle psychicznym, które może prowadzić do poważnych problemów zdrowotnych, stąd jej leczenie jest koniecznością.

Przyczyny anoreksji

Przyczyny anoreksji są najczęściej bardzo złożone i przeważnie za jej rozwój odpowiadają współwystępujące jednocześnie czynniki indywidualne, rodzinne i społeczno-kulturowe. Wśród tych pierwszych wskazuje się na cechy osobowości takie np. takie jak perfekcjonizm czy tendencja do zachowań obsesyjno-kompulsywnych, a także na predyspozycje genetyczne. W rodzinach z problemem anoreksji obserwuje się trudności z granicami wewnątrzrodzinnymi, autonomią jej członków, jak również zbyt wysoki w stosunku do możliwości dziecka poziom oczekiwań i rozbudzanie nadmiernych ambicji. Wreszcie nie bez znaczenia są kult pięknego i szczupłego ciała, w tym promowanie go w mediach społecznościowych.

Objawy anoreksji

Zaniepokoić nas mogą u osoby bliskiej, szczególnie u nastolatków już takie zachowania jak:

• ciągłe liczenie kalorii,
• stopniowe ograniczanie jedzenia,
• nagłe zainteresowanie tematyką żywienia,
• jadanie posiłków w samotności,
• narzekanie na swoją wagę i obsesyjne jej kontrolowanie.

Jeżeli do powyższych dojdzie również dosyć nagłe wychudzenie, a także lęk przed zwiększeniem masy ciała pomimo wyraźnego niedoboru wagi, trzeba reagować.

Zdrowotne skutki anoreksji

Są bardzo poważne. Zaliczają się do nich:

• u kobiet zatrzymanie miesiączki (co najmniej przez trzy kolejne cykle),
• u mężczyzn spadek zainteresowań seksualnych oraz potencji,
• suchość skóry,
• przerzedzenie włosów,
• bóle brzucha,
• biegunki i zaparcia,
• anemia z niedoboru żelaza,
• zaburzenia pracy nerek,
• zaburzenia wydzielania insuliny – obniżenie poziomu cukru we krwi,
• spadek ciśnienia krwi,
• zanik mięśni,
• obniżenie gęstości kości prowadzące do osteoporozy,

w tym w sferze psychicznej

• zaburzenia snu,
• obniżenie nastroju, smutek, przygnębienie,
• drażliwość,
• lęki, w tym lęk przed otyłością pomimo niedowagi,
• myśli samobójcze.

Blisko co piąta osoba pomiędzy 20 a 30 rokiem życia umiera z powodu samobójstwa lub powikłań somatycznych.

Leczenie anoreksji

W przypadku, gdy nie istnieje zagrożenie dla życia, leczenie można prowadzić ambulatoryjnie. Do takich metod zaliczane są: psychoterapia indywidualna, rodzinna, leczenie farmakologiczne powikłań anoreksji, dietetyczne ustalenie zdrowych wzorców jedzenia oraz zdrowego sposobu przybierania na wadze.

W sytuacji, gdy mamy do czynienia z odwodnieniem, zaburzeniami równowagi elektrolitowej oraz powikłaniami niezbędne jest leczenie w szpitalu. Wskazaniem do hospitalizacji w przypadku anoreksji są: spadek masy ciała o więcej niż 25%, zaburzenia rytmu serca, infekcje, zaburzenia psychiczne, aktywne myśli samobójcze.

Jak pomóc osobie chorej na anoreksję

Jeżeli chcesz pomóc bliskiej osobie, warto porozmawiać z kimś zaufanym, np. przyjacielem, czy pedagogiem. Odpowiednie wsparcie zapewni Ci również profesjonalista, między innymi psycholog lub psychoterapeuta.

Ludzie z osobowością chwiejną emocjonalnie (borderline) postrzegają rzeczywistość w czarno-białych barwach, charakteryzuje ich impulsywność, szybkie nawiązywanie i odrzucanie relacji, skłonność do depresji, poczuci pustki. Ich bliscy odczuwają trudności we współżyciu zarówno rodzinnym, towarzyskim czy zawodowym. Związek z osobą borderline nie należy do łatwych, ponieważ relacja jest z reguły intensywna, burzliwa i pozbawiona stabilizacji.

Najczęstsze przyczyny

Nie są znane jednoznaczne przyczyny, aczkolwiek wskazuje się najczęściej na doświadczenia traumatyczne, w szczególności w okresie dzieciństwa. Nadużycia seksualne we wczesnym okresie życia oraz doświadczanie przemocy (fizycznej, psychicznej) mogą mieć związek z występowaniem osobowości granicznej. Znaczenie mają też zaniedbania ze strony rodziców i dysfunkcjonalne relacje rodzinne. Brak bezpiecznej więzi z rodzicami, brak dbałości o sferę emocjonalną dziecka rzutują w przyszłości na jego trudności ze zbudowaniem stabilnych relacji z innymi ludźmi, strach przed odrzuceniem.

Objawy borderline i związek z osobą borderline

Zaburzenia osobowości z pogranicza diagnozuje się, gdy przez dłuższy czas utrzymuje się co najmniej pięć spośród dziewięciu wymienionych kryteriów:

• desperackie próby uniknięcia odrzucenia przez drugą osobę,
• burzliwe, niestabilne i podlegające ciągłym zmianom związki z innymi ludźmi,
• chwiejny obraz własnego ja i trudności w określeniu własnej tożsamości,
• impulsywność w takich obszarach jak: wydawanie pieniędzy, seks, nadużywanie substancji psychoaktywnych, nieostrożna jazda,
• nawracające destruktywne zachowania, groźby samobójcze lub samookaleczenia,
• zmienne reakcje emocjonalne spowodowane wahaniami nastroju,
• uporczywe, utrzymujące się uczucie pustki,
• nieodpowiednie zachowania, poczucie gniewu i problemy w panowaniu nad nim,
• związane ze stresem pojawiające się irracjonalne wyobrażenia lub objawy rozpadu osobowości o dużym nasileniu.

Pamiętaj, że sposób postępowania bliskiej Ci osoby wynika z zaburzenia, a nie z intencjonalnego działania. Niezmiernie ważna jest komunikacja. Nie bierz do siebie przykrych słów – zaburzenia z pogranicza zniekształcają postrzeganie rzeczywistości. Jednocześnie powinieneś dbać o swoje potrzeby, stawiać granice i konsekwentnie ich przestrzegać. Najważniejsze jednak jest podjęcie terapii, ponieważ utrzymanie satysfakcjonującego związku będzie bez niej niezwykle trudne.

Diagnoza i leczenie

Pewnie każdy z nas stwierdzi, że niektóre z objawów nie są mu obce, ale należy zachować daleko idącą ostrożność w diagnozowaniu samego siebie. Dopiero bowiem stopień ich nasilenia, ustalenie, które objawy są dominujące mają decydujące znaczenie przy badaniu i rozpoznaniu. Na borderline nie ma jednego leku, ale najczęściej łączy się psychoterapię z leczeniem farmakologicznym. Psychoterapia jest kluczowa w procesie leczenia, a uczestniczenie w niej przez okres 2 lat jest w stanie wyeliminować cechy zaburzenia u co drugiego pacjenta.

Od 1 stycznia 2022 r. wypalenie zawodowe włączone zostanie do międzynarodowej klasyfikacji chorób ICD-11, a tym samym będzie uznawane za chorobę, na którą pracownik będzie mógł otrzymać L4. Objawy wypalenia zawodowego dotykają wszystkich aspektów życia, dlatego tak ważne jest, aby jak najszybciej je zdiagnozować i mu przeciwdziałać.

Najczęstsze przyczyny

Wśród najczęstszych przyczyn wypalenia zawodowego wyróżnia się długotrwale utrzymujący się stres w pracy, z którym nie jesteśmy w stanie sobie poradzić i który staje się coraz większym obciążeniem emocjonalnym i psychicznym. Niezależnie od tego, czy pracujemy z biura czy zdalnie, u jego źródła leżą: przeciążenie obowiązkami, nieadekwatne wynagrodzenie, nadmierne oczekiwania ze strony przełożonych, brak możliwości rozwoju i perspektyw, poczucie bycia wykorzystywanym. Choć wypalenie zawodowe może dotknąć każdego, to podkreśla się, że szczególnie narażone są osoby pracujące w zawodach wymagających bliskich kontaktów interpersonalnych takich jak lekarze, pielęgniarki, nauczyciele, policjanci, pracownicy społeczni, urzędnicy oraz osoby na co dzień pozostające w bezpośrednim kontakcie z klientami.

Po jakich objawach rozpoznać wypalenie zawodowe?

Amerykańska profesor psychologii i wieloletnia badaczka zjawiska wypalenia zawodowego, Christina Maslach, wyróżniła trzy następujące po sobie etapy wypalenia:

• faza pierwsza – emocjonalne wyczerpanie. W tej fazie mamy do czynienia z poczuciem wyeksploatowania, wycieńczenia i braku sił. Mogą dać o sobie znać problemy somatyczne, odczuwamy nieustanne napięcie, a jednocześnie nie potrafimy odpocząć, tak aby poczuć prawdziwe odprężenie;
• faza druga – narastające poczucie depersonalizacji, zobojętnienie. Dla tego stadium charakterystyczne są: negatywne uczucia, obniżony nastrój, dystans i brak empatii wobec współpracowników;
• faza trzecia – poczucie braku kompetencji w wykonywanej pracy połączone z negatywną oceną samego siebie, brak poczucia sprawstwa, poczucie braku sensu, pogarszająca się jakość życia.

Czy można zapobiec wypaleniu zawodowemu?

Równowaga pomiędzy życiem zawodowym i prywatnym jest nie do przecenienia. Dbałość o wypoczynek, zdrowe odżywianie, ruch, pozytywne samopoczucie zdecydowanie wzmocni odporność na stres w pracy i wypalenie zawodowe. Na zdrowie pracowników wpływ mogą mieć również pracodawcy, którzy, aby uchronić się przed niepożądanymi zwolnieniami na wypalenie zawodowe coraz częściej proponują swoim podwładnym dodatkowy benefit w postaci możliwości skorzystania z terapii zdrowia psychicznego. Można zatem i warto zadbać zawczasu o komfort w pracy oraz właściwy balans pomiędzy sferą zawodową i prywatną. Konsultacja z psychologiem będzie tym bardziej pomocna i wskazana, jeżeli rozpoznajemy u siebie większość objawów wypalenia – lekceważony problem będzie tylko narastał.

Depresji, która jest wyraźnie związana z przebytym porodem, doświadcza od 10 do 20 procent matek. Należy ją odróżnić od smutku poporodowego (tzw. baby blues), który występuje na skutek spadku poziomu hormonów i choć dotyka aż do 80 procent kobiet, ustępuje po około 10 dniach od rozwiązania.

Czynniki ryzyka

Jak przy każdej depresji i w tym przypadku możemy mówić o przyczynach biologicznych, psychologicznych i społecznych. Tuż po porodzie w organizmie kobiety zachodzą potężne zmiany hormonalne – spada poziom tyroksyny, estrogenów i progesteronu, a znacząco wzrasta prolaktyna, która umożliwia karmienie piersią. Do tego dochodzi bezsenność powodująca zmęczenie i rozdrażnienie. Oprócz uwarunkowań biologicznych wpływ na rozwój depresji mogą mieć również cechy osobowości. Na przykład, perfekcjonistki, które planowały być „idealną matką”, kobiety, które cierpiały na zespół napięcia przedmiesiączkowego albo nadwrażliwe, przejawiające zachowania neurotyczne, nie radzące sobie z emocjami, mogą być o wiele bardziej podatne na rozwój tej choroby. Ze stresem po porodzie łatwiej radzą sobie matki otwarte na zmiany, wykazujące dobrą samoocenę. Ponadto jako jedną z przyczyn wskazuje się na sytuację, w jakiej znajduje się matka – nie bez znaczenia są takie okoliczności jak ciąża niechciana, przebycie ciąży zagrożonej, urodzenie wcześniaka, czy złe warunki finansowe lub osobiste, np. brak wsparcia ze strony rodziny, samotne macierzyństwo.

Jak się objawia depresja poporodowa?

Charakterystyczny dla depresji poporodowej jest wysoki poziom lęku i niepokoju. Ponadto występować mogą problemy z koncentracją, decyzyjnością, płaczliwość, obniżenie nastroju, drażliwość, izolowanie się od innych osób, obawy o zdrowie dziecka i własne, negatywne postrzeganie siebie jako matki, poczucie winy tym wywołane, a także nieodpowiadanie na potrzeby dziecka i myśli samobójcze.

Sposoby radzenia sobie z depresją poporodową

W związku z tym, że depresja poporodowa może być niebezpieczna zarówno dla matki, jak i dla dziecka nie może być bagatelizowana. Bardzo ważny jest udział ojca w wychowaniu dziecka, wsparcie i akceptacja otoczenia, aktywność fizyczna, która pomoże rozładować stres, nawet taka, na którą wygospodarujemy 15-20 minut dziennie. Jeżeli jednak nie mamy do czynienia z łagodnym stanem depresyjnym, to znaczy obniżenie nastroju utrzymuje się dłużej niż dwa tygodnie, a także w bardzo znaczący sposób zakłóca funkcjonowanie, nie należy zwlekać ze zwróceniem się po profesjonalną pomoc. Depresja poporodowa jest chorobą, którą trzeba leczyć u specjalisty. Za najskuteczniejszą psychoterapię dla kobiet doświadczających depresji poporodowej uważa się terapię interpersonalną i poznawczo-behawioralną. Możliwe jest również zastosowanie leczenia farmakologicznego, nawet u matek karmiących – z reguły szybko przynosi ono pożądane efekty.

O osobowości lękliwej (inaczej unikającej) mówimy w przypadku, gdy wycofanie społeczne, wrażliwość na krytykę, obawa odrzucenia są na tyle silne, że znacząco utrudniają funkcjonowanie w społeczeństwie. Na to zaburzenie cierpi około 2% całej populacji.

Przyczyny rozwoju osobowości lękliwej

Badania wskazują, że same czynniki biologiczne nie warunkują rozwoju osobowości lękliwej. Uwagę zwraca się na przyczyny psychospołeczne związane głównie z oddziaływaniem rodziny takie jak: wychowywanie dziecka w poczuciu wstydu, budowanie i utrwalanie w dziecku niskiej samooceny, występowanie w rodzinie problemów przemocowych, albo też sposób wychowania, w którym dziecko odczuwa silną presję na osiąganie sukcesów, nieustanna jego krytyka, wyśmiewanie i poniżanie z powodu błędów.

Charakterystyczne objawy

Należą do nich w szczególności: unikanie społecznych oraz zawodowych aktywności z obawy przed krytyką lub odrzuceniem, przesadna wrażliwość na krytykę, niska samoocena, poczucie niższości, nieatrakcyjności i nieudolności, przekonanie o tym, że nie można być zaakceptowanym takim, jakim się jest, przesadna samokontrola i nieustanne analizowanie własnego zachowania, analizowanie zachowań innych osób i tego czy są nam przychylne, silne poczucie nieprzystosowania, uporczywe uczucie napięcia i niepokoju, poczucie osamotnienia.

Osobowość lękliwa – leczenie

Wsparcie bliskich osób jest pomocne, jednak podstawową formą leczenia jest psychoterapia. Leczenie farmakologiczne może być stosowane, jednak nie zlikwiduje ono przyczyn tych zaburzeń. Tylko wykwalifikowany terapeuta będzie w stanie stworzyć z pacjentem bezpieczną relację, w której ten się otworzy. Warto po tę pomoc zwrócić się jak najwcześniej, ponieważ poczucie wykluczenia może doprowadzić do depresji – nierzadko współwystępuje ona z tym zaburzeniem.

Nie potrafi usiedzieć w jednym miejscu nawet chwili. Wszędzie go pełno. Nawet gdy je czy ogląda bajkę, ciągle znajduje się w ruchu. Nie chodzi, tylko biega. Podskakuje, macha rękoma, krzyczy, podczas gdy inne dzieci siedzą spokojnie. Zastanawiasz się, czy można je jakkolwiek okiełznać i czy są to objawy ADHD?

Nadaktywność nie musi oznaczać ADHD

Po pierwsze, nadaktywność u dziecka nie musi świadczyć o tym, że ma ADHD. Po drugie, rozpoznania ADHD zwykle dokonuje psycholog, po tym jak rodzice postanawiają się w tej sprawie skonsultować, nierzadko też po sugestii nauczycieli, którzy obserwują na co dzień zachowanie dziecka. Choć cechy takie jak nadpobudliwość, hałaśliwość, bywają wspólne dla obu tych stanów, dzieci nadaktywne, w odróżnieniu od dzieci z ADHD, nie wykazują problemów z koncentracją uwagi przy wykonywanych zadaniach, a także nie reagują agresywnie.

Przyczyny nadaktywności

Według dostępnych wyników badań naukowych za nadaktywność odpowiada w pierwszej kolejności skład substancji chemicznych centralnego układu nerwowego. Oprócz genetyki wskazuje się również na doświadczenia nabyte we wczesnym dzieciństwie, wychowanie, wpływ środowiska, które mogą tę nadaktywność jeszcze dodatkowo wzmacniać.

Jak postępować z wulkanem energii?

Nie próbuj na siłę uspokajać, ograniczać i wyhamowywać. Przede wszystkim zaakceptuj, a także wypróbuj poniższe sposoby pomocne w rozładowaniu i „zagospodarowaniu” pokładów nadmiarowej energii:

1. Aktywność i jeszcze raz aktywność! Jazda na rowerze, hulajnodze, gra w piłkę, wyjście na ścianki wspinaczkowe, taniec, jazda na rolkach, skakanie na trampolinie – do wyboru jest naprawdę wiele opcji. Aktywność fizyczna jest zdrowa, dostarcza mnóstwo satysfakcji i pozwala uwolnić nadmiar energii. A do tego pomaga kształtować ważne cechy, jak np. systematyczność czy pokonywanie własnych ograniczeń.
2. Rutyna i stały plan dnia. Naprawdę pomoże wprowadzić wiele porządku i opanować poczucie chaosu. Znajomość stałych punktów dnia będzie dużym wsparciem podczas wielu codziennych sytuacji, zapobiegnie ewentualnym konfliktom.
3. Objaśnianie, tłumaczenie, cierpliwość. Jak najwcześniej informujemy, gdzie możemy biegać, a gdzie nie, gdzie możemy być głośno, a w jakich miejscach musimy zachować ciszę. Umawiajmy się z dzieckiem na określone zachowanie w danej sytuacji, np. podczas zakupów, jedzenia obiadu czy przejazdu komunikacją miejską. Uczmy zasad i ich przestrzegania. Pamiętajmy, aby podchodzić do dziecka ze spokojem – wszak przykład idzie z góry.
4. Terapia integracji sensorycznej – nieraz to reakcje na bodźce z otoczenia są odpowiedzialne za intensywne i nadaktywne zachowanie dziecka. Jeżeli Twoim zdaniem dziecko reaguje za bardzo, zbyt często lub zbyt długo na bodźce sensoryczne (dotyk, smak, zapach), wówczas terapia ta może okazać się dobrym pomysłem.

Powściąganie emocji nieraz bywa korzystne. Wszak nie o to chodzi, by wyrzucać z siebie wszystko jak z karabinu maszynowego. Wiadomo jednak, że systematyczne, długotrwałe ignorowanie uczuć ma swoje konsekwencje zdrowotne i może prowadzić do poważnych dolegliwości.

Rola emocji w życiu

Emocje pełnią w naszym organizmie bardzo ważną rolę, dostarczając nam wielu informacji. Są dla nas sygnałem, jak sobie radzimy w różnych sytuacjach, w kontaktach z innymi ludźmi, jak wpływają na nas rozmaite zewnętrzne wydarzenia. Są jak drogowskazy, dzięki którym znamy swoje granice. Sygnalizują nasze potrzeby, mobilizują do działania. Są niezbędne w budowaniu relacji, osiąganiu satysfakcjonującego życia osobistego i zawodowego.

Tłumienie uczuć

Tymczasem bardzo często staramy się nie dopuszczać negatywnych emocji do głosu. Najczęściej nie chcemy po prostu ich przeżywać, zdawać sobie z nich sprawy – uczucia takie jak gniew czy smutek tłumimy w sobie, wypieramy, obawiamy się, że nas zdominują. Jeszcze gorzej, jeżeli w celu ich zagłuszenia sięgamy po używki.

Tłumienie trudnych emocji nie pozostaje niestety bez konsekwencji dla naszego zdrowia. Liczne badania dowodzą, że organizm osoby tłumiącej emocje jest ciągle przeciążony, napięty. Dają o sobie znać dolegliwości bólowe, np. brzucha, problemy z kręgosłupem. Skumulowane napięcie psychiczne, według niektórych teorii prowadzi do rozwoju zespołu jelita drażliwego, a nawet do depresji. Z kolei z badania przeprowadzonego w 2013 roku przez Harvard School of Public Health i University of Rochester wynika, że ludzie, którzy tłumili swoje uczucia, zwiększali ryzyko przedwczesnej śmierci o ponad 30 proc., a ryzyko rozpoznania u nich raka wzrosło o 70 proc.

Sposoby na akceptację uczuć

Kluczowe jest zrozumienie, że nasze emocje są przejściową reakcją na różne wydarzenia i okoliczności. To właśnie wtedy, gdy damy sobie przestrzeń na ich przeżywanie, będziemy doświadczać pozytywnych rezultatów z ich akceptacji.

W uważnym obserwowaniu i akceptowaniu własnych emocji niezwykle pomocne jest ich zapisywanie. Przelanie uczuć na papier pozwala nam w ich przepracowaniu, działa terapeutycznie i pomaga dostrzec ich zmienność oraz przemijalność. Zaleca się również stosowanie technik relaksacyjnych.

W poradzeniu sobie z emocjami nieoceniona jest oczywiście psychoterapia. Do wyboru są różne modele terapii – doświadczony terapeuta bez problemu dobierze dla nas ten najwłaściwszy i najskuteczniejszy. Pomoże nam tym samym w akceptacji własnych uczuć i uchroni przed niepożądanymi problemami zdrowotnymi.

Zaburzenia odżywiania zostały okrzyknięte chorobą cywilizacyjną XXI wieku. Mało kto nie słyszał o anoreksji czy bulimii. Warto wiedzieć, że są to bardzo zróżnicowane choroby, zaś łączy je to, że rozwijają się na podłożu psychicznym.

Gdzie szukać przyczyn ich powstawania?

Wśród przyczyn wskazuje się na wpływ genów – teorię tę potwierdzają badania przeprowadzone na bliźniętach – gdy jeden z nich cierpiał na zaburzenia odżywiania, to ryzyko, że drugi bliźniak będzie dotknięty tym samym problemem, sięgało nawet 50%. Jednak geny to nie wszystko. W dużej mierze przyczyn upatruje się w zaburzonej sytuacji rodzinnej, na przykład nadmiernym kontrolowaniu dzieci przez rodziców czy obsesyjnym skupianiu się w rodzinie na wadze ciała, a także innych nieodpowiednich postawach rodzicielskich. Generalnie w zdrowym domu raczej nie wystąpią tego rodzaju zaburzenia. Nie bez znaczenia jest też przekaz płynący z mediów – presja dążenia do posiadania idealnej sylwetki potrafi znacząco wpłynąć na powstawanie zaburzeń odżywiania u dzieci i młodzieży. Choć na przykład anoreksja jest chorobą kojarzoną głównie z kobietami, zapada na nią ok. 6% mężczyzn.

Jak wygląda leczenie zaburzeń odżywiania?

Terapia zaburzeń odżywiania nie należy do najłatwiejszych. Przede wszystkim osoba cierpiąca na anoreksję, bulimię lub też pochodne choroby powinna zostać zdiagnozowana. Kluczową formą leczenia zaburzeń odżywiania jest psychoterapia. Jeżeli osoba cierpiąca na zaburzenia odżywiania nie przepracuje na terapii prawdziwych przyczyn problemów z odżywianiem, to szanse na pokonanie choroby są niewielkie. Zwykle jak przy wszystkich uzależnieniach, gdy tylko sytuacja na to pozwala, w pierwszej kolejności należy skoncentrować się na objawach, a dopiero później przychodzi czas na terapię. Mniej więcej połowa chorych na bulimię lub anoreksję wraca do pełnego zdrowia.