Ciekawostki psychologiczne

Nowy Rok od wieków kojarzy się z nowym początkiem. To moment, w którym wiele osób zatrzymuje się na chwilę refleksji, podsumowuje minione miesiące i z nadzieją spogląda w przyszłość. Właśnie wtedy pojawiają się postanowienia noworoczne – obietnice składane samym sobie, często pełne ambicji i wiary w możliwość zmiany.

Z perspektywy psychologii postanowienia noworoczne są czymś więcej niż tylko chwilowym zrywem. Stanowią naturalną odpowiedź na potrzebę rozwoju, sensu i sprawczości.

Dlaczego podejmujemy postanowienia?

Psychologowie zwracają uwagę na tzw. efekt świeżego startu. Przełomowe momenty w kalendarzu – takie jak Nowy Rok, urodziny czy początek miesiąca – pomagają nam symbolicznie oddzielić „stare ja” od „nowego ja”. Dzięki temu łatwiej uwierzyć, że zmiana jest możliwa.

Postanowienia często dotyczą obszarów ważnych dla dobrostanu psychicznego: zdrowia, relacji, pracy, rozwoju osobistego. Są wyrazem troski o siebie i potrzeby większej harmonii w życiu.

Dlaczego tak trudno je utrzymać?

Statystyki pokazują, że wiele postanowień wygasa już po kilku tygodniach. Nie wynika to jednak z braku silnej woli, lecz z mechanizmów psychologicznych.

Najczęstsze trudności to:

• stawianie zbyt ogólnych lub nierealistycznych celów,
• brak konkretnego planu działania,
• traktowanie jednego potknięcia jako porażki całkowitej,
• presja perfekcjonizmu.

Zmiana zachowania to proces, a nie jednorazowa decyzja. Wymaga czasu, elastyczności i życzliwości wobec samego siebie.

Jak formułować postanowienia, które mają sens?

Psychologia podkreśla, że skuteczne cele powinny być:

• konkretne – jasno określone,
• realistyczne – dopasowane do aktualnych możliwości,
• wewnętrznie motywujące – wynikające z własnych wartości, a nie presji otoczenia,
• elastyczne – dopuszczające zmiany i korekty po drodze.

Zamiast „będę zdrowszy”, warto pomyśleć: „trzy razy w tygodniu pójdę na 30-minutowy spacer”. Małe kroki budują trwałą zmianę.

Postanowienia jako proces, nie test

Warto spojrzeć na postanowienia noworoczne nie jak na egzamin z samodyscypliny, lecz jak na zaproszenie do uważniejszego życia. Nawet jeśli cel nie zostanie zrealizowany w pełni, sam proces próbowania może przynieść ważne wnioski o sobie, swoich potrzebach i granicach.

Czasem największą zmianą nie jest osiągnięcie celu, lecz nauczenie się łagodności wobec własnych niedoskonałości.

Podsumowanie

Postanowienia noworoczne mają potencjał, by stać się początkiem realnej zmiany – pod warunkiem, że podejdziemy do nich z refleksją, a nie presją. Psychologia przypomina, że rozwój to droga, a nie punkt docelowy. Każdy krok, nawet najmniejszy, ma znaczenie.

Święta nie zawsze są radosne – mogą wywoływać stres, poczucie samotności lub konflikty rodzinne. Społeczny nacisk na „perfekcyjne” święta sprawia, że wiele osób odczuwa zwiększoną presję, smutek, zdenerwowanie i frustrację. W rodzinach dochodzi do wielu napięć jeszcze w okresie przedświątecznym.

Psychologia podpowiada, jak przeżyć ten czas spokojniej i zadbać o siebie.

Zaakceptuj swoje emocje

Nie oceniaj smutku czy frustracji – to naturalne uczucia. Zapisanie ich lub rozmowa z zaufaną osobą pomaga je uporządkować. Pozwól sobie na ich przeżycie, gdyż tłumienie emocji tylko pogorszy sprawę.

Ustal realistyczne oczekiwania

Święta nie muszą być idealne. Skup się na prostych przyjemnościach – ulubionym filmie, spacerze, spokojnej chwili z herbatą. Nie narzucaj sobie ani nie poddawaj się nierealistycznym oczekiwaniom.

Stwórz swoją przestrzeń

Zaplanuj czas na wyciszenie, medytację lub krótki spacer. Wyznacz granice w kontaktach, które wywołują stres. Twoja przestrzeń i Twoje rytuały sprawią, że o wiele bardziej komfortowo spędzisz ten czas.

Planuj z głową

Podziel zadania na małe kroki, poproś o pomoc, nie próbuj zrobić wszystkiego samodzielnie.

Szukaj wsparcia

Rozmowa z bliskimi, przyjaciółmi lub terapeutą pomaga zmniejszyć poczucie osamotnienia. Nie bój się mówić o swoich potrzebach. Czasem samo wyrażenie pragnień pomaga.

Podsumowanie

Święta nie muszą być perfekcyjne. Najważniejsze to dbać o siebie, swoje emocje i zdrowie psychiczne. Nawet małe chwile spokoju mogą uczynić je bardziej znośnymi i wartościowymi.

Film „Dom dobry” (2025) w reżyserii Wojciecha Smarzowskiego to dramat psychologiczny, który porusza temat przemocy domowej, manipulacji i psychicznej kontroli w relacjach międzyludzkich. Smarzowski, znany z wnikliwego portretowania mrocznych stron polskiego społeczeństwa, przedstawia historię młodej kobiety, Gośki i jej partnera, Grześka, pokazując, jak pozornie „dobry dom” może stać się miejscem lęku i zagrożenia.

Faza idealizacji – kiedy przemoc zaczyna się subtelnie

Film realistycznie pokazuje, że przemoc domowa rzadko pojawia się od razu. Na początku relacji Grzesiek wydaje się opiekuńczy i czuły – obsypuje Gośkę kwiatami, buduje poczucie bezpieczeństwa. To klasyczny etap „zauroczenia” w relacjach toksycznych: ofiara zaczyna ufać sprawcy, a jego gesty pozornej troski budują emocjonalną zależność. Psychologowie zwracają uwagę, że w wielu przypadkach agresja rozwija się dopiero w drugim etapie związku, kiedy więź emocjonalna już istnieje.

Eskalacja przemocy i mechanizmy kontroli

W miarę rozwoju fabuły dom staje się pułapką. Film pokazuje psychologiczne mechanizmy przemocy, takie jak:

• Izolacja – sprawca ogranicza kontakt ofiary z rodziną i przyjaciółmi, tworząc zależność emocjonalną,
• Gaslighting – manipulacja poznawcza, podważanie własnych ocen i poczucia rzeczywistości u ofiary,
• Cykl przemocy – napięcie → wybuch agresji → przeprosiny → okres „spokoju”, który powtarza się i wzmacnia więź psychiczną.

Smarzowski pokazuje, że przemoc domowa to nie tylko fizyczne ciosy – głównym źródłem cierpienia jest psychiczna manipulacja, poczucie zagrożenia i kontrola.

Dom jako symbol

Tytułowy „dobry dom” staje się symbolem dualizmu: zewnętrznie spokojny i ciepły, a w środku pełen przemocy i lęku. Psychologicznie pokazuje to, jak przemoc często ukrywa się „za zamkniętymi drzwiami” i jak trudno jest rozpoznać zagrożenie z zewnątrz.

Wpływ na ofiarę i społeczeństwo

Film uwypukla psychologiczne skutki przemocy: poczucie winy, lęk, wyuczoną bezradność. Przemoc domowa wpływa nie tylko na ofiarę, ale też na dzieci i świadków, którzy przejmują wzorce agresji lub uczą się milczeć. Smarzowski pokazuje też, że cisza społeczna i brak reakcji otoczenia mogą nasilać cierpienie.

Edukacyjny wymiar filmu

„Dom dobry” pełni funkcję edukacyjną. Uczy rozpoznawania czerwonych flag w relacjach, mechanizmów kontroli i manipulacji. Skłania do refleksji nad rolą społeczeństwa w przeciwdziałaniu przemocy – milczenie może być formą współudziału. Film pokazuje, że profesjonalne wsparcie psychologiczne i społeczne jest kluczowe w wychodzeniu z toksycznych związków.

Podsumowanie

„Dom dobry” to nie tylko dramat psychologiczny, ale też mocny głos w dyskusji o przemocy domowej. Smarzowski realistycznie pokazuje psychiczne i społeczne mechanizmy przemocy, zmuszając widza do refleksji nad własnymi relacjami i społeczną odpowiedzialnością. Film jest przypomnieniem, że w pozornie normalnych domach mogą kryć się dramaty, a reagowanie i wsparcie mogą realnie ratować życie i zdrowie psychiczne ofiar.

W codziennym życiu często skupiamy się na obowiązkach, pracy i sprawach, które trzeba „załatwić”. Z tych przyczyn niekiedy zapominamy o tym, jak ogromne znaczenie ma obecność drugiego człowieka — kogoś, komu możemy zaufać, kto wysłucha, zrozumie i po prostu będzie obok.

Tym kimś jest przyjaciel.

Przyjaźń to jedna z najgłębszych form więzi międzyludzkich. Nie jest zbudowana na przymusie ani interesie, lecz na dobrowolnej bliskości, zaufaniu i akceptacji. W psychologii mówi się, że przyjaźń pełni funkcję emocjonalnego „bezpiecznego portu” – miejsca, do którego możemy wracać, gdy życie staje się trudne.

Przyjaźń jako źródło wsparcia i zdrowia psychicznego

Badania psychologiczne potwierdzają, że ludzie z silnymi relacjami przyjacielskimi są szczęśliwsi, mniej zestresowani i żyją dłużej. Wspólne rozmowy, śmiech czy nawet milczenie w zrozumieniu powodują, że w naszym organizmie spada poziom kortyzolu – hormonu stresu – a wzrasta oksytocyna, która buduje poczucie bezpieczeństwa i więzi.

Przyjaźń to nie tylko emocjonalny komfort. To także realny zasób psychiczny, który:

• wzmacnia poczucie własnej wartości,
• pomaga radzić sobie z trudnościami,
• chroni przed poczuciem samotności,
• motywuje do rozwoju i troski o siebie.

Przyjaźń to wzajemność, nie perfekcja

Nie ma idealnych relacji, tak więc i przyjaźń czasem przechodzi próby. Różnice zdań, zmiany w życiu, odległość — to wszystko naturalne etapy każdej więzi. Doświadczony psycholog powie, że zdrowa przyjaźń nie polega na braku konfliktów, ale na umiejętności ich przeżywania i rozmowy o nich.

Autentyczna relacja daje nam przestrzeń, by być sobą — z naszymi emocjami, słabościami i marzeniami. Przyjaciel nie musi rozwiązywać naszych problemów. Wystarczy, że jest.

Dlaczego warto pielęgnować przyjaźń

W natłoku obowiązków łatwo zapomnieć, że przyjaźń — jak każda relacja — wymaga troski i czasu. Warto:

• odezwać się do dawno niewidzianej osoby,
• spotkać się bez okazji,
• wysłuchać, zamiast doradzać,
• docenić obecność drugiego człowieka.

Każdy gest bliskości buduje w nas poczucie więzi i sensu. Przyjaźń przypomina, że nie musimy iść przez życie sami.

Na zakończenie

Przyjaźń to coś więcej niż wspólne chwile — to emocjonalna przestrzeń, w której możemy wzrastać. Daje nam poczucie bezpieczeństwa, siłę w trudnych momentach i radość w tych dobrych.

To właśnie ona sprawia, że świat staje się bardziej przewidywalny, a życie pełniejsze i spokojniejsze.

Jeśli czujesz, że trudno Ci nawiązywać lub utrzymywać relacje, albo że w Twoim życiu brakuje bliskości, to rozmowa z psychologiem może pomóc Ci zrozumieć, czego potrzebujesz i jak budować zdrowe więzi.

Żałoba to naturalna i zdrowa reakcja emocjonalna na utratę — nie tylko bliskiej osoby, ale też relacji, zdrowia, pracy czy poczucia bezpieczeństwa. Z perspektywy psychologii jest to proces adaptacyjny, w którym umysł i ciało próbują poradzić sobie z bólem, pustką i nową rzeczywistością.

Choć żałoba często kojarzy się ze śmiercią, w rzeczywistości towarzyszy wielu zmianom życiowym. Kluczowe jest zrozumienie, że żal, smutek i dezorientacja są naturalne – stanowią część zdrowego procesu psychicznego.

Etapy żałoby

Nie istnieje jeden uniwersalny przebieg żałoby. Psychologia opisuje kilka modeli, z których najbardziej znany jest model pięciu etapów Elisabeth Kübler-Ross:

1. Zaprzeczenie – „To niemożliwe, to nie mogło się stać.”

Umysł broni się przed rzeczywistością, by dać sobie czas na jej przyjęcie.

2. Złość – „Dlaczego to się stało?!”

Emocje zyskują intensywność. Gniew może być skierowany w stronę losu, Boga, lekarzy, a nawet siebie.

3. Targowanie się – „Gdybym tylko mógł cofnąć czas…”

Pojawia się poczucie winy i chęć „negocjacji” z losem, by odwrócić to, co nieodwracalne.

4. Depresja – „Nic już nie ma sensu.”

To etap głębokiego smutku, utraty energii, czasem wycofania z życia społecznego. Choć trudny, jest bardzo ważny – pozwala realnie przeżyć stratę.

5. Akceptacja – „To się wydarzyło. Muszę nauczyć się żyć dalej.”

Nie oznacza zapomnienia, lecz stopniowe przyjęcie rzeczywistości i odnalezienie nowego sensu.

Niektórzy badacze, jak William Worden, proponują inny model – zadania żałoby, które obejmują:

• uznanie straty,
• przeżycie bólu,
• przystosowanie się do świata bez zmarłego,
• emocjonalne „przeniesienie” więzi w nowe obszary życia.

Psychologiczne aspekty żałoby

Należy podkreślić, że żałoba wpływa na różne sfery funkcjonowania i charakteryzuje się konkretnymi objawami:

• na sferę emocjonalną – osoba odczuwa smutek, złość, tęsknotę, poczucie winy, ulgę;
• na sferę poznawczą – możliwe odczucia to: trudność w koncentracji, poczucie nierealności, zaprzeczenie;
• na sferę behawioralną – najczęściej są to: wycofanie, płacz, bezsenność, spadek apetytu;
• na sferę fizyczną – odczuwalne objawy to między innymi: napięcie, zmęczenie, obniżona odporność, dolegliwości somatyczne.

Z psychologicznego punktu widzenia żałoba jest procesem restrukturyzacji emocjonalnej, czyli przebudowy świata wewnętrznego po utracie.

Ile trwa żałoba?

Nie ma żadnej „normy” czasowej. U niektórych okres żałoby trwa kilka miesięcy, u innych kilka lat.

Warto zwrócić uwagę, że zbyt szybkie „zamykanie” żałoby, np. przez tłumienie emocji, może prowadzić do tzw. żałoby nieprzepracowanej, która objawia się m.in.:

• utrzymującym się poczuciem winy,
• emocjonalnym odrętwieniem,
• trudnością w budowaniu nowych relacji,
• objawami depresji lub lęku.

Kiedy warto poszukać pomocy psychologicznej

Profesjonalne wsparcie psychologa lub psychoterapeuty jest szczególnie ważne, gdy:

• minęło wiele miesięcy, a ból nie słabnie,
• pojawia się poczucie bezsensu życia,
• żałoba utrudnia codzienne funkcjonowanie,
• pojawiają się myśli samobójcze.

Terapia pomaga zintegrować doświadczenie straty i odnaleźć nowy sens, bez konieczności zapominania o osobie, którą się utraciło.

Jak wspierać osobę w żałobie

Jeżeli ktoś z Twojego otoczenia przeżywa żałobę, pamiętaj o tym jak wiele możesz jej dać okazując swoje wsparcie. Jak najlepiej to zrobić?

• Bądź obecna/y – czasem wystarczy milczeć razem.
• Nie oceniaj i nie pocieszaj na siłę.
• Daj przestrzeń na łzy i złość.
• Unikaj słów: „czas leczy rany” – to przeżywanie leczy, nie czas sam w sobie.

Pamiętaj, że osobie przeżywającej żałobę możesz również zaoferować pomoc w znalezieniu profesjonalnego wsparcia psychoterapeuty.

Zdrowie psychiczne to nie luksus, to fundament życia

10 października obchodzimy Światowy Dzień Zdrowia Psychicznego – dzień, który przypomina, że troska o umysł jest tak samo istotna, jak troska o ciało. W tym roku Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) zwraca uwagę na to, że zdrowie psychiczne jest prawem każdego człowieka, a nie przywilejem dla nielicznych.

Ten dzień to więc dobry moment, by zatrzymać się na chwilę i zadać sobie pytanie: Jak naprawdę się czuję?

Czym jest zdrowie psychiczne?

Zdrowie psychiczne to nie tylko brak zaburzeń. To stan, w którym potrafisz realizować swój potencjał, radzić sobie z codziennym stresem, budować relacje i czerpać satysfakcję z życia. To również zdolność do odczuwania, myślenia, reagowania i funkcjonowania w świecie w sposób, który daje Ci poczucie sensu i równowagi.

W dzisiejszych czasach, kiedy tempo życia przyspiesza, granice między pracą a odpoczynkiem się zacierają. Dodatkowo, media społecznościowe nieustannie porównują nas z innymi – w takiej sytuacji łatwo o przeciążenie psychiczne.

Warto wtedy pamiętać, że słabość, zmęczenie czy smutek nie są oznaką porażki – wręcz przeciwnie, są sygnałem, że potrzebujesz zadbać o siebie.

Dlaczego warto mówić o emocjach?

Rozmawianie o emocjach to nie moda – to profilaktyka zdrowia psychicznego. Tłumienie uczuć, udawanie, że „wszystko jest w porządku”, gdy nie jest, może prowadzić do wypalenia, lęku czy depresji.

Z kolei otwartość, empatia i szukanie wsparcia pomagają odzyskać równowagę. Pamiętaj, że rozmowa z psychologiem nie jest przyznaniem się do słabości. To akt odwagi i troski o siebie. Tak jak chodzisz do lekarza, gdy boli Cię ciało, tak samo możesz (i powinnaś/ powinieneś) zwracać się po pomoc, gdy boli dusza.

Jak możesz zadbać o swoje zdrowie psychiczne na co dzień?

Oto kilka małych kroków, które mogą sprawić wielką różnicę:

• Zatrzymaj się – każdego dnia znajdź chwilę ciszy tylko dla siebie.
• Mów o emocjach – z bliskimi, przyjaciółmi, terapeutą.
• Dbaj o sen – to naturalny regulator nastroju.
• Ruszaj się – nawet krótki spacer poprawia samopoczucie.
• Bądź dla siebie życzliwa/y – nie musisz być idealna/y, by zasługiwać na spokój.

Pamiętaj: nie jesteś sam/a

Światowy Dzień Zdrowia Psychicznego to zaproszenie, by na chwilę zwolnić, spojrzeć w głąb siebie i z troską zapytać: czego naprawdę potrzebuję?

Jeśli czujesz, że trudno Ci samej/emu poradzić sobie z emocjami, stresem czy napięciem – nie zwlekaj. Profesjonalne wsparcie może pomóc Ci odzyskać równowagę i poczucie wewnętrznego spokoju.

Pamiętaj – dbaj o siebie, bo zdrowie psychiczne to nie luksus, to fundament dobrego życia.

W gabinecie często spotykam osoby, które mówią, że „nic nie czują”, że emocje ich „opuszczają”, albo że w ogóle nie wiedzą, co się z nimi dzieje. Ten stan – pozornie spokojny, ale cechujący się wewnętrznym napięciem – bywa jednym z największych źródeł cierpienia.

Cisza, która krzyczy

Milczenie emocjonalne to w istocie nie brak emocji, lecz ich zagłuszenie lub zablokowanie. W sytuacji, gdy tłumimy takie uczucia jak smutek, złość, żal czy rozczarowanie, mogą one „krzyczeć” poprzez somatyczne objawy: bóle ciała, bezsenność, stany lękowe, uczucie pustki. Czy odczuwasz nieraz taki stan? Przyjrzyj się temu, dlaczego tak ważne jest uznanie trudnych emocji i jak to zrobić, a będzie to pierwszy kroki ku Twojemu uzdrowieniu.

Dlaczego nie umiesz nazwać emocji?

Zazwyczaj brak umiejętności nazwania emocji wynika jeszcze z dzieciństwa lub z zakorzenionych w nas błędnych przekonań. Przede wszystkim są to:

• Brak wzorców – Jeśli w Twoim dzieciństwie niewiele mówiono o uczuciach, jeśli rodzice maskowali stres lub unikali rozmów na ten temat, możesz nie potrafić nazwać słowami tego, co czujesz.

• Wstyd i lęk przed oceną

Często boimy się, że jeśli nazwiemy swoje uczucia takie jak złość czy smutek, zostaniemy źle ocenieni. Towarzyszy nam poczucie, że takie emocje są wstydliwe i uznajemy, że lepiej będzie milczeć.

• Przekonanie, że emocje są słabością

Jeszcze ciągle spotkać się można z przekonaniami, że płacz, złość czy lęk są czymś do opanowania i stłumienia. Tymczasem powinniśmy wsłuchać się w te emocje i potraktować je jako informację o nas samych.

Co zyskujesz, gdy nauczysz się nazwać swoje emocje?

Wystarczy kilka prostych kroków, aby nazwać swoje uczucia i odczuć korzystne zmiany:

• Większa jasność wewnętrzna — już samo nazwanie „jestem smutna/y” lub „czuję napięcie” to mniejszy chaos wewnętrzny.

• Moc wyboru reakcji — gdy emocja jest ukryta, rządzi Tobą nieświadomie. Ale kiedy ją rozpoznasz, możesz świadomie zareagować w wybrany przez siebie sposób.

• Ulga i spadek napięcia — mówienie o uczuciach pozwala je rozładować.

• Poprawa relacji — ludzie wokół lepiej Cię rozumieją, gdy dzielisz się tym, co przeżywasz.

Praktyczne kroki, by „ożywić” emocje

Istnieją skuteczne metody, aby ożywić emocje. Wybierz takie, które z Tobą współgrają, np.:

• Mapa emocji w codzienności – Spróbuj zanotować raz dziennie, co czułaś/eś, gdzie w ciele to czułaś/eś, jak byś nazwał/a ten stan (np. „ucisk w klatce piersiowej – lęk”; „kłucie w gardle – żal”).

• Prosta skala od 1 do 10 – Kiedy emocja jest intensywna (np. smutek, złość), przypisz jej wartość liczbową. To pomaga osadzić ją w realiach i nie pozwala „zalać” całego doświadczenia.

• Dialog wewnętrzny – Zamiast ignorować uczucia, spróbuj nazwać je nazwać i odpowiedzieć sobie: „Czuję lęk. To pasuje tu, bo…” — i postaraj się odkryć, co stoi „za” lękiem. Jak myślisz – czego Ci brakuje, czego obawiasz się?

• Bezpieczne dzielenie się – Jeśli masz bliską osobę lub terapeutę, spróbuj opowiedzieć, co czujesz w środku, nawet jeśli na początku nie wiesz co dokładnie powiedzieć. Odpowiednie słowa znajdziesz w trakcie rozmowy.

• Obraz, kolor, dźwięk – Emocje często wykraczają poza słowa. Rysunek, wybór koloru lub muzyka bardzo mogą pomóc Ci je wyrazić, gdy „język” zawodzi.

Kiedy „milczenie” wymaga pomocy

Jeśli mimo prób emocje wciąż są niewidoczne, a Ty odczuwasz chroniczne zmęczenie, pustkę, problemy ze snem, spadek motywacji, to może być znak, że warto poszukać wsparcia psychoterapeutycznego. W terapii znajdziesz przestrzeń, by krok po kroku przywrócić swój emocjonalny język — a przez to odzyskać pełniejsze życie i świadomość swoich uczuć.

Każdego roku 10 września obchodzony jest Światowy Dzień Zapobiegania Samobójstwom. To wyjątkowa data w kalendarzu, mająca na celu zwrócenie uwagi na globalny problem samobójstw, promowanie działań profilaktycznych oraz zwiększanie świadomości społecznej na temat zdrowia psychicznego. Inicjatywa została zapoczątkowana przez Międzynarodowe Stowarzyszenie Zapobiegania Samobójstwom (IASP) we współpracy ze Światową Organizacją Zdrowia (WHO).

Smutna statystyka

Według danych WHO, każdego roku na całym świecie życie odbiera sobie około 700 tysięcy osób, a liczba prób samobójczych jest wielokrotnie wyższa. Samobójstwa to jedna z głównych przyczyn zgonów wśród młodych ludzi w wieku 15–29 lat, ale problem dotyczy wszystkich grup wiekowych i społecznych. W Polsce również liczby są alarmujące – rocznie dochodzi do kilku tysięcy samobójstw, a szczególnie zagrożeni są mężczyźni oraz młodzież.

Cel obchodów

Światowy Dzień Zapobiegania Samobójstwom ma przypominać, że samobójstwom można zapobiegać. Główne założenia obchodów to:

• zwiększanie świadomości społecznej – informowanie o skali problemu oraz czynnikach ryzyka,
• destygmatyzacja zdrowia psychicznego – walka z mitami i uprzedzeniami wobec osób w kryzysie,
• promocja dostępnych form pomocy – telefonów zaufania, wsparcia psychologicznego i psychiatrycznego,
• zachęcanie do otwartej rozmowy – pokazanie, że proszenie o pomoc nie jest oznaką słabości, lecz odwagi.

Rola społeczeństwa i wsparcia

Każdy z nas może odegrać rolę w zapobieganiu samobójstwom. Oto, co możesz zrobić:

• być uważnym na sygnały ostrzegawcze u bliskich,
• nie bagatelizować wypowiedzi sugerujących myśli samobójcze,
• oferować wsparcie emocjonalne i pomoc w szukaniu specjalistycznej opieki.

Ważne jest też tworzenie przyjaznego środowiska – w pracy, szkole i w domu, aby osoby w kryzysie nie bały się mówić o swoich problemach.

Gdzie szukać pomocy?

W Polsce dostępne są różne formy wsparcia:

• Centrum Wsparcia (Fundacja ITAKA): 800 70 2222 (24/7),
• Telefon zaufania dla dzieci i młodzieży: 116 111,
• Telefon zaufania dla dorosłych: 116 123,
• interwencje kryzysowe i pomoc psychiatryczna w lokalnych poradniach zdrowia psychicznego.

Wspólna odpowiedzialność

Światowy Dzień Zapobiegania Samobójstwom przypomina, że każde życie jest cenne. Wsparcie, zrozumienie i otwartość mogą uratować czyjeś życie. To dzień, który powinien być impulsem do rozmowy o zdrowiu psychicznym nie tylko raz w roku, lecz również na co dzień.

Poczucie własnej wartości to nic innego jak pozytywna opinia o sobie samej/ samym. Za sprawą zdrowego poczucia własnej wartości czujemy się ze sobą dobrze i lubimy swoje życie. Co jednak, jeśli nasza samoocena nie znajduje się na oczekiwanym poziomie, a my odczuwamy tego negatywne skutki? Jak skutecznie zbudować stabilne poczucie własnej wartości?

Objawy niskiej samooceny

Osoby z niską samooceną mogą doświadczać wielu niekorzystnych objawów, na przykład takich jak:

• Nieuzasadniona, nadmiarowa samokrytyka – polega na koncentrowaniu się na swoich błędach, rozpamiętywaniu niepowodzeń i negatywnych doświadczeń;
• Trudności w relacjach – spowodowane są one obawami przed odrzuceniem, mogą objawiać się przesadnie uległą postawą wobec ludzi;
• Niska decyzyjność – sprawia, że z obawy przed krytyką, konsekwencjami złego wyboru, osoba z niską samooceną doznaje trudności w podejmowaniu różnych decyzji;
• Unikanie wyzwań – strach przed porażką skutecznie zniechęca do nowych aktywności, podróży, zmiany pracy itp.;
• Poczucie chaosu w życiu, braku kontroli – osobie z niską samooceną towarzyszy przekonanie, że nie ma wpływu na swoje życie.

Co wpływa na poziom naszej samooceny?

1. Po pierwsze – doświadczenie życiowe

Bardzo ważny czynnik to nasze działania i otrzymywane rezultaty. Wszelkie sytuacje potwierdzające naszą sprawczość – efekty tego, co jest od nas zależne np. uzyskiwane oceny za naukę, wyniki w pracy, znacząco wpływają na poziom samooceny.

• Po drugie – cechy osobowości

Na poziom samooceny wpływają cechy osobowości, w szczególności mowa tu o: neurotyzmie, ekstrawersji i sumienności.

Osoba ekstrawertyczna, czyli otwarta, towarzyska, czerpiąca energię z kontaktów społecznych buduje swoją wyższą samoocenę. Podobnie osoba o niskim neurotyzmie, która wykazuje się spokojem i nie poddaje się często stresowi. Na wyższą samoocenę dobrze wpływa również wysoka sumienność – osoba zorganizowana i odpowiedzialna, wywiązująca się z obowiązków, cechuje się lepszym poczuciem własnej wartości.

• Po trzecie – geny

Wiele badań wskazuje, że duża część poziomu samooceny wynika z dziedziczenia genetycznego, czyli z tego, kim jesteśmy (i jacy się urodziliśmy).

Dlaczego warto pracować nad samooceną?

Zdrowa samoocena i niezaniżone poczucie własnej wartości to same korzyści:

• Poprawa relacji z innymi ludźmi – wysoki poziom samooceny pomaga w budowaniu lepszych i bardziej satysfakcjonujących relacji;
• Zwiększenie poczucia spełnienia – gdy czujemy się dobrze ze sobą, jesteśmy bardziej zadowoleni z życia, swoich osiągnięć, mamy wysoką motywację do działania;
• Lepsze zdrowie psychiczne – niski poziom samooceny może prowadzić do stanów lękowych, a nawet depresji, z kolei wysoka samoocena skutecznie chroni przed zaburzeniami zdrowia psychicznego;
• Wyższa decyzyjność – osoby z wysokim poziomem samooceny często lepiej radzą sobie z podejmowaniem decyzji, ponieważ są bardziej świadome swoich wartości i celów życiowych. To może prowadzić do lepszych decyzji w życiu, zarówno prywatnym, jak i zawodowym.

Sposoby na zdrowe poczucie własnej wartości i podniesienie samooceny

Oto kilka prostych sposobów, które pozwolą zwiększyć poczucie własnej wartości – wprowadź je w swoim życiu już od dzisiaj:

• Przestań się obwiniać, wybacz sobie, jeśli coś się nie udało i nie zależało od Ciebie;
• Przestań porównywać się z innymi – nie ma to najmniejszego sensu, poczucie zadowolenia przyniesie Ci jedynie konkurowanie z samą/ samym sobą. Znajdź sobie mierzalne cele i wyznaczaj sobie kolejne, nawet niewielkie kroki do ich osiągnięcia;
• Zacznij ćwiczyć, znajdź rodzaj aktywności, który będzie sprawiać Ci przyjemność – badania potwierdzają, że wysiłek fizyczny wpływa pozytywnie na nasze samopoczucie;
• Zacznij koncentrować się na pozytywnych zmianach, które możesz wprowadzić w swoim życiu, niezależnie od decyzji innych;
• Nie bądź perfekcjonistką/ perfekcjonistą – zaakceptuj zarówno swoje osiągnięcia, jak i błędy. Nikt nie jest doskonały, a dążenie do perfekcji prowadzi jedynie do rozczarowania. Negatywne doświadczenia potraktuj jako lekcje, z których wyciągnęłaś/ wyciągnąłeś wnioski;
• Zacznij robić coś, co cię cieszy – każdego dnia!
• Skorzystaj z pomocy psychologa, aby odkryć swój potencjał i wzmocnić poczucie własnej wartości. Skutecznie przeprowadzona terapia może być doskonałą metodą na zwiększenie poczucia własnej wartości.

Zachęcamy, byś od razu wypróbowała/ wypróbował choć niektóre sposoby na podwyższenie swojej samooceny, a szybko zauważysz pozytywne zmiany w swoim myśleniu i życiu. Nigdy nie jest zbyt późno, aby nauczyć się doceniać siebie, lubić siebie i żyć szczęśliwie!

Czy bliskie relacje są potrzebne w życiu? Jakie korzyści wiążą się z posiadaniem więzi rodzinnych czy przyjacielskich? Jak wpływają na Ciebie Twoje relacje i jak możesz zadbać o ich jakość? O tym wszystkim przeczytasz w tym artykule.

Znaczenie relacji w życiu

Relacje w życiu człowieka są kluczowe dla zdrowia psychicznego i emocjonalnego. Stanowią fundament wsparcia, poczucia bezpieczeństwa i samooceny, a także wpływają na rozwój osobisty i ogólne zadowolenie z życia. Oprócz relacji zawodowych czy społecznych (np. z sąsiadami czy osobami z otoczenia) bardzo ważną rolę odgrywają bliskie relacje takie jak z partnerką życiową/partnerem życiowym lub małżonką/małżonkiem, relacje rodzinne oraz przyjacielskie.

Korzyści płynące z Twoich relacji

Badania wykazują, że ludzie posiadający bliskie relacje, odczuwają wiele korzyści z nich płynących:

• Wsparcie i poczucie bezpieczeństwa – w trudnych sytuacjach bliskie Ci osoby mogą dostarczyć emocjonalnego wsparcia, co pomaga w radzeniu sobie z problemami i zmniejszeniu uczucia samotności.
• Redukcja stresu – bliska więź i rozmowa z przyjacielem pozwalają obniżyć poziom hormonów stresu, takich jak kortyzol, co sprawia, że zdecydowanie lepiej radzisz sobie z trudnymi sytuacjami.
• Podniesienie samooceny i poczucia własnej wartości – pozytywne relacje budują Twoją samoocenę i wiarę w siebie.
• Dobroczynny wpływ na zdrowie psychiczne – posiadanie relacji z bliskimi Ci osobami wywiera bardzo pozytywny wpływ na zdrowie psychiczne. Z przyjaciółką lub przyjacielem można podzielić się swoimi emocjami, przeżyciami, wątpliwościami, co ogromnie pomaga w lepszym rozumieniu siebie i samoakceptacji.
• Poprawa zdrowia fizycznego – według badań, osoby z silnymi więziami społecznymi mogą być  mniej podatne na wiele chorób przewlekłych, a ponadto wykazano związek między jakością relacji a odpornością.
• Rozwój osobisty – dzięki relacjom z innymi, możemy się poznawać, inspirować nawzajem, uczyć się od siebie i motywować do rozwoju.

Jak budować zdrowe relacje

Relacje mogą mieć zarówno pozytywny, jak i negatywny wpływ na Twoje zdrowie i samopoczucie. Stąd ważne jest, aby dbać o jakość posiadanych relacji. O czym trzeba pamiętać na co dzień, aby cieszyć się zdrowymi, satysfakcjonującymi relacjami?

• Komunikacja – ważne jest wyrażanie swoich uczuć i potrzeb, a także umiejętność słuchania drugiej osoby.
• Szacunek i akceptacja – akceptacja drugiej osoby taką, jaka jest, to podstawa budowania zdrowych relacji.
• Zaufanie – wzajemne zaufanie jest kluczowe dla budowania bliskości i poczucia bezpieczeństwa.
• Empatia – zdolność wczucia się w emocje i sytuację drugiej osoby pozwala lepiej zrozumieć jej perspektywę i tworzyć autentyczne, trwałe więzi.
• Wspólne spędzanie czasu – aktywności i spędzanie czasu razem wzmacniają relacje.
• Rozwiązywanie konfliktów – umiejętność konstruktywnego rozwiązywania konfliktów jest niezwykle ważna dla utrzymania zdrowych relacji.

Zdrowe relacje jako inwestycja w Twoje szczęście i rozwój

Relacje z innymi są nieodłączną częścią ludzkiego życia. Inwestowanie w budowanie i utrzymywanie zdrowych, pozytywnych relacji przynosi liczne korzyści dla Twojego zdrowia psychicznego. Zdrowe relacje dają pewność siebie i wiarę we własne możliwości, jak też stają się oparciem w trudnych momentach. Warto na co dzień je pielęgnować, by każdego dnia były źródłem radości i inspiracji.